In het dynamische landschap van voedselprijzen zijn de chocoladeprijzen fors gestegen, vooral door tegenvallende cacao-oogsten, wat duidelijk doorwerkt in de kosten van eindproducten.
In Nederland vertaalt zich dat in hogere supermarktprijzen. Een reep pure chocolade van Côte d’Or van 200 gram kost bij Albert Heijn, Jumbo en Plus nu merkbaar meer dan aan het begin van het jaar. Ook een reep karamel zeezout van Tony’s Chocolonely kost meer bij Jumbo en bij Plus; Albert Heijn voerde die prijsverhoging vorig jaar al door.
Dit artikel bekijkt de forse prijsschommelingen op jaarbasis voor de ingrediënten in een chocoladereep en de krachten achter die veranderingen.
Die prijsschommelingen begrijpen is essentieel om onderbouwde beslissingen te nemen in de chocoladesector. Door de factoren achter deze veranderingen te analyseren, kunnen bedrijven zich beter door de markt bewegen, inkoopstrategieën optimaliseren en hun prijsstelling doeltreffend bijstellen.
Witte suiker
In de eerste helft van 2024 kende de markt voor witte suiker forse prijsschommelingen door een aantal belangrijke factoren. Na een stabiel begin van 2023 daalden de prijzen in november scherp. Die daling kwam vooral door een hoger dan verwachte productie in belangrijke regio’s als India en Brazilië. In Europa daalden de prijzen sterk op jaarbasis (YoY) (zie figuur 1), met vergelijkbare dalingen in Brazilië (15 % YoY), Thailand (30 % YoY) en Sugar No. 5 (20 % YoY).
Figuur 1: prijzen van witte suiker voor West-EU in EUR/mt
De Indiase suikerproductie speelde daarbij een grote rol. Ondanks ongunstige weersomstandigheden wist India een hogere productie te halen dan verwacht. Het land produceerde 32,8 miljoen ton (MMT) suiker in het oogstseizoen 2023/24, meer dan de eerdere verwachting van ongeveer 30 MMT. De Indiase overheid stelde wel een exportverbod in om de binnenlandse prijzen te stabiliseren en voldoende lokaal aanbod te waarborgen, wat voor onzekerheid zorgde op de wereldmarkt.
In Brazilië steeg de suikerproductie in de regio Centraal-Zuid met 25,7 % in het oogstseizoen 2023/24 ten opzichte van het jaar ervoor, tot in totaal ongeveer 38 MMT. Die sprong werkte flink door in de wereldprijzen, omdat Brazilië een grote suikerexporteur is. De positieve vooruitzichten voor het Braziliaanse oogstseizoen 2024/25 wezen, ondanks een iets lager niveau, nog altijd op een overschot, wat verder bijdroeg aan het bearish sentiment in de markt.
Al met al bleef de trend, ondanks wat volatiliteit door ongunstig weer en exportbeleid begin 2024, neerwaarts, met flinke gevolgen voor de wereldwijde dynamiek van vraag en aanbod.
Cacaoboter: +245 % en cacaomassa: +193 %
In de eerste helft van 2024 schoten de prijzen van cacaoboter met 245 % omhoog, een weerspiegeling van de bredere onrust op de cacaomarkt, zie figuur 2. Die sprong kwam vooral door tegenvallende oogsten in West-Afrika als gevolg van ongunstig weer, logistieke problemen en gewasziekten. De lagere cacaoproductie en -export uit grote productieregio’s als Ivoorkust en Ghana leidde tot een flink tekort in het wereldwijde aanbod, wat de markt verder verkrapte.
Speculatieve aankopen speelden ook een grote rol in de prijsstijging. Handelaren, en vooral hedgefondsen, staken fors geld in cacaotermijncontracten en zetten de prijzen op door de vraag naar termijncontracten op te drijven. Die speculatie kwam voort uit de voorspelbare noodzaak voor chocoladeproducenten om cacao vast te leggen, ongeacht de prijs, vanwege het krappe aanbod. Chocoladefabrikanten hadden daardoor weinig keus en moesten cacao tegen hoge prijzen kopen om aan hun productiebehoefte te voldoen, wat de speculatieve aankopen verder aanwakkerde.
Cacaomassa, een ander derivaat van cacao, liet een forse prijsstijging van 193 % zien, zie figuur 2. Net als bij cacaoboter kwam die sprong door ongunstig weer in belangrijke productieregio’s, versterkt door gewasziekten en logistieke problemen. Het krappe aanbod en de hoge vraag van chocoladefabrikanten droegen samen met de speculatieve handel bij aan de stevige prijsstijging van cacaomassa.
Figuur 2: prijzen van cacaoboter en cacaomassa voor West-EU
Volgens Willem Zimmerman, VP of Global Cocoa Trading and Sourcing bij Barry Callebaut Group, speelt er in de cacaosector een onderliggend probleem. Hij legt uit: “Cacao is historisch gezien te lang te goedkoop geweest, vooral in Ivoorkust en Ghana, samen goed voor 60 procent van het wereldwijde aanbod. Die lage prijzen hebben geleid tot een gebrek aan investeringen. Daardoor is het cacaobomenbestand verouderd, met een levenscyclus van maximaal 50 jaar. Naarmate dat bestand veroudert, dalen de opbrengsten, waardoor herplanting en het gebruik van inputs nodig zijn om de productiviteit op peil te houden.”
Samengevat werd de omwenteling op de cacaomarkt in 2024 gedreven door een combinatie van ongunstige weersomstandigheden, logistieke problemen, verouderde bomenbestanden en speculatieve handel. Die factoren hebben tot flinke prijsstijgingen geleid bij zowel cacaoboter als cacaomassa, wat chocoladefabrikanten en handelaren voor uitdagingen stelt.
Melkpoeders: vollemelkpoeder +14 %, walsgedroogd vollemelkpoeder +7 %
De prijzen van vollemelkpoeder stegen met 14 % ten opzichte van het jaar ervoor (zie figuur 3). Die stijging komt door een grotere vraag uit exportmarkten, krapper aanbod en strategisch voorraadbeheer bij belangrijke producenten.
Figuur 3: prijzen van vollemelkpoeder en walsgedroogd vollemelkpoeder voor Europa in EUR/mt
De twee belangrijkste aanjagers achter de stijging van de prijzen van vollemelkpoeder waren het samenspel tussen hogere prijzen van boter en mageremelkpoeder en aanbodbeperkingen uit Nieuw-Zeeland, nu het land het einde van zijn melkseizoen naderde.
De boterprijzen stegen fors ten opzichte van vorig jaar door een combinatie van vraag- en aanbodfactoren. Zwakke melkproductie in belangrijke regio’s als Ierland, waar de boterproductie terugliep, zorgde voor een merkbaar kleiner aanbod. Hoewel de prijzen in zowel de EU als de VS sterk stegen, bleef het verbruik in de retail stabiel. Kopers haastten zich om toekomstige volumes vast te leggen, waardoor de vraag hoog bleef.
Fonterra, de grootste zuivelcoöperatie van Nieuw-Zeeland, verkleinde zijn aanbod, waardoor het wereldwijde aanbod krapper werd en de vooruitzichten voor vollemelkpoeder bullish werden. Die factoren samen (een mix van hogere vraag, aanbodbeperkingen uit Nieuw-Zeeland en bredere markttrends) droegen bij aan de stijging van 14 % in de prijzen van vollemelkpoeder ten opzichte van het jaar ervoor.
Hoewel zowel vollemelkpoeder als walsgedroogd vollemelkpoeder door vergelijkbare factoren wordt beïnvloed, verschilt de mate waarin, wat leidde tot een stijging van 14 % voor vollemelkpoeder tegenover 7 % voor walsgedroogd vollemelkpoeder. Dat verschil is terug te voeren op een aantal subtiele factoren in de marktdynamiek. Walsgedroogd vollemelkpoeder wordt vaak gebruikt in specifieke industriële toepassingen, waar de vraag niet net zo sterk is gestegen als bij standaard vollemelkpoeder. Daarnaast kunnen de productie- en aanbodomstandigheden voor walsgedroogd vollemelkpoeder iets afwijken, waardoor bredere markttrends die standaard vollemelkpoeder raken minder direct doorwerken.
AMF (watervrij melkvet): +45 %
De prijzen van watervrij melkvet (AMF) stegen met 45 %, gedreven door hogere vraag en krap aanbod in de zuivelmarkt. Toen de wereldwijde prijzen van room en boter opliepen, volgde AMF, wat laat zien hoe sterk de prijsvorming van zuivelproducten met elkaar verweven is (zie figuur 4). Room, AMF en boter hangen samen via hun gedeelde oorsprong en verwerkingsstappen, met room als uitgangspunt voor de productie van zowel boter als AMF.
Zoals eerder genoemd stegen de boterprijzen fors door een combinatie van vraag- en aanbodfactoren. De hoge vraag naar boter, dat room als belangrijkste grondstof heeft, leidde tot hogere roomprijzen. Ondanks het hogere vetgehalte in de melk vergeleken met het jaar ervoor, wat hielp om voldoende room beschikbaar te houden, dreef de sterke vraag de prijzen toch op. De gestegen prijzen van room en boter werkten daardoor rechtstreeks door in de stijging van de AMF-prijzen, omdat deze producten in de zuivelproductie nauw met elkaar samenhangen
Figuur 4: prijzen van boter, AMF en room voor de EU en Frankrijk, volgens de Vesper Price Index in EUR/mt
Sojalecithine: -30 %
De prijzen van sojalecithine daalden met 30 %, in lijn met de algemene markttrends in het sojacomplex (figuur 5).
Figuur 5: prijzen van sojabonen en sojalecithine in EUR/mt
De sojaboonprijzen zijn het afgelopen jaar gedaald door een aantal belangrijke factoren. Het aanbod van sojabonen was stevig, vooral uit grote producerende landen als Brazilië en Argentinië. Het Braziliaanse sojagewas presteerde beter dan verwacht, met productieramingen tussen 145 en 154 miljoen ton. Het Argentijnse sojagewas herstelde flink naar ongeveer 49-50 miljoen ton, tegenover slechts 25 miljoen ton vorig jaar. Daarnaast voorzag de USDA een forse wereldwijde sojaoogst voor het komende jaar, wat het beeld van een ruim aanbod versterkte en bijdroeg aan lagere prijzen.
Daarnaast schommelde de wereldwijde vraag naar sojabonen, en vooral die uit China, met een lager verbruik van sojaschroot en een verschuiving naar het aanspreken van binnenlandse voorraden. Angst voor een heropleving van de handelsoorlog tussen de VS en China kan de vraag naar Amerikaanse sojabonen drukken en zo neerwaartse druk op de prijzen zetten.
Macadamianoten zonder dop: -41 %
De prijzen van macadamianoten zijn het afgelopen jaar met 41 % gedaald door een forse toename van de wereldproductie. Grote producenten als Australië, Zuid-Afrika en China melden hogere opbrengsten. Volgens The Australian Macadamia Society (AMS) is de prognose voor de wereldwijde macadamiaproductie in 2024 opwaarts bijgesteld naar 339.200 ton (in de dop bij 3,5 % vocht), een stijging van 7,5 % ten opzichte van de oogst van 2023. Zuid-Afrika, China en Australië leveren naar verwachting het leeuwendeel van de wereldoogst, met respectievelijk 27 %, 20 % en 16,5 %.
De hogere wereldproductie wordt toegeschreven aan gunstige weersomstandigheden, uitgebreide teeltarealen en betere landbouwpraktijken. Dat flink grotere aanbod heeft, samen met een trager herstel van de vraag, de prijzen gedrukt tot niveaus die voor producenten niet houdbaar zijn. Daardoor hebben veel telers hun macadamianoten onder de kostprijs moeten verkopen.
Figuur 6: prijzen van macadamianoten zonder dop voor EU27, in EUR/mt
Wil je deze prijzen realtime volgen? Bezoek Vesper gratis, of plan een vrijblijvende demo met een van onze grondstofexperts.
